EDREMİT OVASI (BALIKESİR) VE ÇEVRESİNİN YEREL ZEMİN ETKİLERİNİN BELİRLENEREK SAHAYA ÖZEL SİSMİK TEHLİKE VE ZEMİN DİNAMİK DAVRANIŞ ANALİZLERİNİN GERÇEKLEŞTİRİLMESİ_123Y151 (2024-2026)

Yürütücü kuruluş: MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Yürütücü: Doç. Dr. Eren PAMUK
Destekleyen Kuruluş: TÜBITAK 1001 PROGRAMI
Sağlanan Fon: 1.620.000 TL

PROJE ÖZETİ

Günümüzde depremlerde hasara yol açan ana etkenler bilinmektedir. Bu bağlamda hem güvenli hem de ekonomik olarak deprem hasarlarını azaltmak mümkün olabilir. Depreme dayanıklı yapı tasarımında, maliyeti arttırıcı önlemler yerine, yerinde araştırmalara dayalı olarak yerleşime uygun alanlar ve yapı tasarım ilkelerinin belirlenmesi, olabilecek bir depremin etkisini azaltmada tercih edilmelidir. Depreme dayanıklı yapı inşa etmek yalnızca teknik bir sorun olmaktan öte sosyal ve ekonomik faktörlere de bağlıdır. Bu nedenle amaç, deprem açısından daha az tehlikeli alanların belirlenmesi ile ilave maliyetlerin azaltılması, böylece hem ülke ekonomisi açısından kaynakların akılcı kullanımını, hem de deprem hasarının en aza indirilmesini sağlamaktadır. Edremit Ovası ve yakın çevresi birinci derece deprem kuşağı içinde olup tarihsel ve aletsel dönemde birçok yıkıcı depremin etkisinde kalmıştır. AFAD (2018) tarafından hazırlanan “Türkiye Yeni Deprem Tehlike Haritasına” göre de çalışma alanında, en büyük yer ivmesi 475 yıllık geri dönüş periyoduna göre 0.42 g ve 2475 yıl geri dönüş periyoduna göre 0.8 g olarak hesaplanmıştır. Bu değerler dikkate alındığında Edremit Ovası ve yakın çevresinde bulunan yerleşim yerlerinin deprem tehlikesi bakımından oldukça duyarlı olduğu ve bölgede yaşayan insanlar için yüksek risk teşkil ettiği aşikârdır. 6 Ekim 1944’te Edremit Körfezi’nde MS=6.8 büyüklüğündeki depremde birçok can ve mal kaybı olmuş ve proje alanı denizden gelen dalgaların etkisi altında kalmıştır. Edremit Ovası ve çevresinde haritalanan diri faylar ve tehlikeleri dikkate alındığında yerel zemin etkilerinin ve zemin davranışlarının incelenmesine yönelik çalışmaların oldukça sınırlı olması dikkat çekicidir. Bu proje, Edremit Ovası ve civarına çok yönlü yarar sağlayacak ve katma-değer yaratacak özgün bir çalışma planı sunmaktadır. Proje alanının son derece karmaşık jeolojik yapısı birçok araştırmacı tarafından çalışılmış olmasına rağmen bu birimlerin mühendislik zemin parametreleri ve davranışları tam olarak bilinmemektedir.

Bu projenin, MTA Genel Müdürlüğü yürütücülüğünde jeoloji, jeofizik ve inşaat mühendisliği uzmanlarının bir arada çalışacağı çok kurumlu/çok disiplinli bir iş birliği ile gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Çalışma alanında toplanacak jeolojik ve jeofizik veriler kullanılarak çalışma alanı için deprem anında zemin davranışını tanımlayacak yerel zemin özelliklerinin belirlenmesi, saha için oluşturulacak 1, 2 ve 3 boyutlu (1B-2B-3B) zemin-anakaya modelleri için zemin dinamik davranış analizlerinin gerçekleştirilmesi ve sahaya özel sismik tehlike analizleri yapılması hedeflenmektedir. Elde edilecek bütün sonuçlar İHA ile elde edilecek yüksek çözünürlüklü topoğrafya verisi üzerinde CBS ortamında sunulacaktır. Bu proje sonuçları ile çalışma alanı için hazırlanması gerekli olan Deprem Master Planı’nın (DMP) mühendislik altyapısını oluşturulması planlanmaktadır.

Proje kapsamında 3 ana iş paketi yer almaktadır. Projenin birinci iş paketi; çalışma alanının jeolojik özelliklerinin (stratigrafik ve yapısal jeoloji) derlenmesi ve proje kapsamında çalışılacak alanlardaki jeolojik yapıların 1/10.000 ölçekte haritalanmasıdır. Bu aşamada özellikle deprem üretecek fayların yapısal özellikleri titizlikle incelenerek haritalanacaktır (yer, uzunluk, tür, aktiflik durumu, atım, toplam yer değiştirme miktarı gibi). Ayrıca, stratigrafik ve yapısal jeoloji haritaları yapılırken, İHA çalışmaları ile elde edilecek yüksek çözünürlüklü veriler de kullanılacaktır. Projenin ikinci iş paketinde ise; çalışma alanının “zemin dinamik davranış özelliklerini” belirlemek ve deprem-zemin ortak davranışında temel alınan sığ ve derin zemin-anakaya modellerini oluşturmak amacıyla, tek istasyon mikrotremor (HVSR), uzamsal özilişki (Dairesel Dizilim Mikrotremor-SPAC), sismik kırılma, çok-kanallı yüzey dalgası (MASW) ve kırılma mikrotremör (ReMi) ve mikrogravite jeofizik ölçüm analizlerinin yapılmasını içermektedir. Projenin en son aşamasındaki üçüncü iş paketinde ise; elde edilen jeolojik ve jeofizik veriler ışığında olasılıksal ve deterministik sismik tehlike analizi çalışmalarının yapılacak ve elde edilen 1B/2B’lu zemin anakaya modelleri kullanılarak zemin dinamik analiz çalışmalarının gerçekleştirilecektir.